Odpady zamiast węgla – nowy kierunek transformacji
W Polsce coraz częściej mówi się o tym, że odpady mogą stać się cennym źródłem energii, a nie tylko problemem do rozwiązania. Temat ten zdominował VII Forum Energia-Efekt-Środowisko, które zorganizował Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele rządu, samorządów, nauki i biznesu, aby omówić praktyczne aspekty rozwoju instalacji odzysku energii z odpadów.
Prezes NFOŚiGW, Dorota Zawadzka-Stępniak, zwróciła uwagę, że gospodarka odpadami to dziś znacznie więcej niż ich odbiór i zagospodarowanie. – To obszar, w którym spotykają się cele środowiskowe, potrzeby energetyczne, rozwój technologii, odpowiedzialność samorządów i przedsiębiorców oraz codzienne interesy mieszkańców – powiedziała podczas otwarcia forum.
Zastępca Prezesa NFOŚiGW, Paweł Augustyn, podkreślił z kolei, że instalacje termicznego przekształcania odpadów (ITPO) mogą odegrać kluczową rolę w dekarbonizacji ciepłownictwa. – Powinniśmy rozwijać instalacje o łącznej przepustowości około 4 mln ton odpadów rocznie, co pozwoliłoby zaoszczędzić blisko 2 mln ton węgla – zaznaczył. Dodał, że Fundusz będzie wspierać samorządy i przedsiębiorców w budowie dużych instalacji, które umożliwią wytwarzanie ciepła na korzystnych warunkach.
Jak pogodzić cele klimatyczne z bezpieczeństwem energetycznym?
Głównym punktem programu był panel dyskusyjny zatytułowany „Termiczne przekształcanie odpadów – jak pogodzić cele klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne i gospodarkę o obiegu zamkniętym”. Wzięli w nim udział m.in. Paweł Augustyn, Sławomir Kiszkurno (Prezes Portu Czystej Energii), Jakub Bator (Stowarzyszenie Producentów Energii z Odpadów), Olga Goitowska (Związek Pracodawców Branży Komunalnej), mec. Małgorzata Banasik oraz Marcin Benbenek (KOM-EKO).
Uczestnicy zgodnie podkreślali, że nowoczesne spalarnie mogą przynosić jednocześnie korzyści środowiskowe i ekonomiczne. Przykładem są doświadczenia gdańskiej instalacji Port Czystej Energii, która ogranicza ilość odpadów trafiających na składowiska, a tym samym redukuje emisję metanu i gazów cieplarnianych. Dzięki odzyskowi energii zmniejszają się także koszty systemu gospodarki odpadami ponoszone przez mieszkańców, a gminy uczestniczące w przedsięwzięciu zyskują większą samowystarczalność.
Dyskusja dotyczyła również wykorzystania ciepła i energii elektrycznej z ITPO w istniejących sieciach ciepłowniczych. Aby w pełni wykorzystać ten potencjał, potrzebne są jednak odpowiednie regulacje, stabilne warunki inwestycyjne oraz rozstrzygnięcia dotyczące objęcia takich instalacji systemem EU ETS.
Bariery i wyzwania
Paneliści zwracali uwagę na przeszkody utrudniające realizację inwestycji. Wśród najważniejszych wymienili długotrwałe postępowania administracyjne, w tym procedury uzyskiwania decyzji środowiskowych, oraz konieczność precyzyjnego przygotowania dokumentacji. Podkreślono, że sukces przedsięwzięć zależy nie tylko od dostępności finansowania, ale także od sprawnego procesu inwestycyjnego i jasnych regulacji.
Omówiono też potrzebę racjonalnego zagospodarowania odpadów, które obecnie są wywożone za granicę. Odzysk energii może być uzupełnieniem gospodarki o obiegu zamkniętym, pozwalając wykorzystać potencjał frakcji nienadających się do recyklingu. Jednocześnie uczestnicy wskazywali na konieczność poprawy jakości selektywnej zbiórki i lepszego dostosowania systemu do rzeczywistych możliwości recyklingu. Zwrócono uwagę, że choć duże miasta rozwijają infrastrukturę odzysku energii, mniejsze ośrodki nadal potrzebują wsparcia. W tym kontekście istotną rolę może odegrać finansowanie NFOŚiGW, które pomaga rozwijać infrastrukturę na poziomie lokalnym i regionalnym. Uzupełnieniem mogą być instalacje biogazowe wykorzystujące bioodpady komunalne.
Forum jako platforma wymiany doświadczeń
VII Forum Energia-Efekt-Środowisko było przestrzenią merytorycznej dyskusji o wyzwaniach i możliwościach rozwoju nowoczesnej infrastruktury odpadowej. Spotkanie pokazało, że skuteczna transformacja wymaga współpracy administracji publicznej, samorządów, przedsiębiorców, operatorów instalacji i ekspertów oraz połączenia instrumentów finansowych z rzeczywistymi potrzebami inwestycyjnymi. Rolą NFOŚiGW jest wspieranie inwestycji, które tworzą spójny i efektywny system gospodarki odpadami, przynoszą korzyści środowiskowe i wzmacniają lokalne bezpieczeństwo energetyczne. Chodzi o dobrze zaplanowaną infrastrukturę, w której zapobieganie powstawaniu odpadów, recykling i odzysk energii wzajemnie się uzupełniają.
Kolejne spotkanie z cyklu odbędzie się 25 listopada i będzie poświęcone Funduszom Europejskim. Forum Energia–Efekt–Środowisko to przestrzeń wymiany wiedzy i doświadczeń w zakresie realizacji najważniejszych projektów energetycznych i środowiskowych, a także miejsce dyskusji o trendach rynkowych, instrumentach finansowych wspierających zieloną transformację oraz barierach inwestycyjnych.
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Źródło: Polska ON
Fot. polskaon.pl
